Trwałość drewna konstrukcyjnego: ile lat i od czego zależy
Suche drewno konstrukcyjne, które nie jest narażone na wilgoć, może służyć wiele dziesięcioleci, a nawet setki lat. Skraca je prawie zawsze woda: stała wilgotność powyżej około 20% otwiera drogę grzybom i owadom.
Ile lat wytrzyma drewno?
Nie ma jednej liczby, bo trwałość zależy od warunków. Drewno w suchym, przewiewnym miejscu, na przykład w więźbie dachowej pod szczelnym dachem, może zachować nośność przez kilkaset lat. Znamy konstrukcje, które mają ich kilka.
To samo drewno zostawione na zewnątrz bez ochrony, w stałym kontakcie z ziemią i wodą, może zacząć gnić po kilku latach. Różnicę robi wilgotność, a nie wiek.
Co niszczy drewno?
- Grzyby: rozkładają drewno, gdy jego wilgotność przez dłuższy czas przekracza około 20%. Poniżej około 20% zwykle się nie rozwijają.
- Owady: kołatek, spuszczel i inne chrząszcze drążą chodniki w drewnie, najchętniej w drewnie zawilgoconym albo z resztkami bielu.
- Ogień: drewno się pali, ale grube przekroje zwęglają się powoli od zewnątrz i długo zachowują nośność wnętrza.
- Słońce i deszcz: na zewnątrz promieniowanie UV szarzeje powierzchnię, a częste zmiany wilgotności powodują pęknięcia.
Kontakt z gruntem jest najgorszy, bo woda podchodzi kapilarnie od dołu, a drewno nie ma gdzie wyschnąć.
Gdzie drewno będzie pracowało?
Norma PN-EN 335 dzieli warunki pracy drewna na pięć klas użytkowania (piąta dotyczy wody morskiej). Orientacyjnie cztery pierwsze:
| Klasa | Warunki | Przykład |
|---|---|---|
| 1 | wnętrze, stale sucho | więźba pod szczelnym dachem, ściany szkieletowe wewnątrz |
| 2 | pod dachem, okazjonalne zawilgocenie | przykryte konstrukcje wiat, podbitka |
| 3 | na zewnątrz, bez kontaktu z gruntem | taras, elewacja, pergola |
| 4 | w kontakcie z gruntem lub wodą | słupy wbite w ziemię, palisady |
Im wyższa klasa, tym większa potrzeba ochrony konstrukcyjnej (okapy, odsunięcie od gruntu) i chemicznej (impregnacja).
Czy gatunek ma znaczenie?
Tak, ale mniej, niż się zwykle sądzi. Dąb, modrzew i twarde sosnowe drewno twardzielowe są naturalnie trwalsze niż świerk. Świerk i sosna, czyli drewno konstrukcyjne w ofercie HOLZBud, mają trwałość naturalną niską do umiarkowanej, dlatego na zewnątrz wymagają ochrony.
W większości zastosowań konstrukcyjnych w klasie 1 i 2 świerk i sosna wystarczają w pełni, bo ochronę zapewnia sucha konstrukcja, a nie gatunek.
Jak zadbać o trwałość?
- kupuj drewno suche i nie dopuszczaj do jego zamoczenia na składzie i na budowie,
- projektuj tak, żeby woda spływała, a drewno miało przewiew, np. odsunięte od gruntu i od muru,
- zabezpieczaj końce elementów, bo przez nie woda wchodzi najłatwiej,
- impregnuj drewno narażone na wilgoć; w naszej ofercie jest możliwość impregnacji, szczegóły ustalamy przy zamówieniu,
- kontroluj konstrukcję co kilka lat, zwłaszcza po awarii dachu albo instalacji.
Rodzaj i trwałość impregnacji zależą od środka i warunków. W HOLZBud drewno świeżo cięte impregnujemy zanurzeniowo środkiem Korasit NG50 (brązowy), a drewno suche ciśnieniowo środkiem Wolmanit CX-8WB (zielony). O wyborze środka zdecyduje projekt albo zalecenia producenta środka.
