Impregnacja drewna konstrukcyjnego: metody, środki, kiedy warto
Impregnacja chroni drewno przed grzybami i owadami, a nie przed kurczeniem się czy ogniem. Jest potrzebna tam, gdzie drewno może zawilgotnieć: na dachu, na zewnątrz i przy styku z murem. W suchym, zamkniętym wnętrzu zwykle wystarcza samo suche drewno.
Przed czym chroni impregnacja?
Drewno niszczą dwie grupy organizmów: grzyby (pleśnie, sinizna, grzyby rozkładające drewno) i owady (np. kołatek, spuszczel). Grzyby potrzebują wilgoci, zwykle drewna o wilgotności powyżej około 20%. Dlatego najlepsza ochrona to drewno suche i dobrze wentylowane, a impregnacja jest zabezpieczeniem na wypadek, gdy wilgoć jednak się pojawi.
Impregnacja nie zatrzymuje kurczenia się, paczenia ani pękania drewna. Za to odpowiada suszenie. Opisujemy to w artykule „Drewno na dach: suche czy mokre?”. Nie jest też ochroną przeciwogniową: do tego służą osobne preparaty (patrz artykuł „Drewno a ogień”).
Kiedy impregnacja jest potrzebna?
Norma PN-EN 335 dzieli sytuacje, w których pracuje drewno, na pięć klas użytkowania. Im wyższa klasa, tym większe ryzyko zawilgocenia i tym mocniejszej ochrony potrzeba.
| Klasa | Warunki | Przykład |
|---|---|---|
| 1 | sucho, wewnątrz, nie dochodzi do zawilgocenia | konstrukcja w ogrzewanym domu, zabudowana |
| 2 | okresowe zawilgocenie, pod dachem | więźba dachowa, łaty, drewno na ocieplonym poddaszu |
| 3 | na zewnątrz, bez kontaktu z gruntem | wiata, altana, pergola, elewacja |
| 4 | kontakt z gruntem lub wodą słodką | słupy w ziemi, podwaliny przy gruncie |
| 5 | woda morska | pale, falochrony |
W praktyce: więźbę, łaty i drewno konstrukcyjne na zewnątrz zwykle się impregnuje. Drewno w ogrzewanym wnętrzu, trwale suche i zamknięte w przegrodzie, często zostaje bez impregnacji. Decyduje o tym projekt i wykonawca.
Metody impregnacji
| Metoda | Jak wygląda | Zwykłe zastosowanie |
|---|---|---|
| Smarowanie lub natrysk | preparat nakładany pędzlem, wałkiem lub opryskiwaczem, wnika płytko | dachy, elementy już zamontowane, uzupełnienie ciętych końców |
| Zanurzanie (kąpiel) | elementy zanurzone w wannie na kilka minut, preparat wnika nieco głębiej niż przy smarowaniu | więźba, łaty, drewno budowlane w pakietach |
| Impregnacja ciśnieniowa (autoklaw) | drewno w zamkniętym zbiorniku, preparat wtłaczany pod ciśnieniem | drewno na zewnątrz i w kontakcie z gruntem |
Zasada jest prosta: im głębiej wnika preparat, tym dłuższa ochrona. Smarowanie i zanurzanie zabezpieczają głównie warstwę przy powierzchni. Metoda ciśnieniowa sięga najgłębiej, ale tylko do drewna, które się dobrze nasyca. Świerk nasyca się trudno, a sosna, zwłaszcza biel (czyli zewnętrzna, jasna część pnia), znacznie łatwiej.
Jakie środki stosuje się do drewna konstrukcyjnego?
- preparaty wodne (solne), często barwione, żeby było widać, że drewno zostało zabezpieczone,
- preparaty na rozpuszczalnikach organicznych: szybciej schną i mniej moczą drewno,
- preparaty łączone: grzybobójcze, owadobójcze i, osobno, ogniochronne.
Wybierając środek, sprawdź w karcie technicznej: do jakiej klasy użytkowania jest przeznaczony, jak go nakładać, ile warstw i ile preparatu na metr kwadratowy. Środek przeznaczony do wnętrz nie nadaje się na zewnątrz, bo woda deszczowa go wypłukuje. Te same dane są na etykiecie, więc nie trzeba ufać słowom „skuteczny” czy „głęboki”.
Najczęstsze błędy: kolejność prac i przycinanie
- Cięcie po impregnacji. Przycięty koniec to świeże, niezabezpieczone drewno. Dlatego drewno najpierw przycina się do wymiaru, a dopiero potem impregnuje. Jeśli trzeba skrócić element po impregnacji, koniec dosmarowuje się preparatem.
- Mokre drewno. Preparat słabo wnika w drewno nasiąknięte wodą, a wilgoć zamknięta pod impregnatem nie ma jak wyschnąć.
- Jedna cienka warstwa. Trzeba trzymać się liczby warstw i zużycia z karty technicznej.
- Pominięcie miejsc narażonych: czół, styków z murem i kotew, otworów po wkrętach.
Dachowe drewno zabezpiecza się zwykle jeszcze przed montażem, żeby można było objąć wszystkie boki elementu, także te, które po zamontowaniu są niedostępne.
Czy impregnację trzeba odnawiać?
Impregnacja wgłębna w drewnie zamkniętym w suchej przegrodzie zwykle nie wymaga odnawiania. Drewno widoczne, narażone na deszcz i słońce, trzeba kontrolować: powierzchniowe preparaty z czasem się wypłukują i blakną. Jak często je odnawiać, podaje producent środka w karcie technicznej.
Dach z wymienianą membraną lub poszyciem to dobra okazja do przeglądu więźby. Szukaj ciemnych plam, miękkiego, łatwo wgniatającego się drewna oraz drobnych otworów z mączką drzewną. To ślady owadów. Jeśli takie miejsca są, nie smaruje się ich na wierzch. Najpierw zawiadamia się osobę, która oceni stan konstrukcji.
Jak zamówić drewno zaimpregnowane?
Drewno budowlane, na przykład więźbę dachową i łaty, możemy zaimpregnować. Drewno świeżo cięte impregnujemy zanurzeniowo preparatem Korasit NG50, który barwi je na brązowo. Drewno suche impregnujemy ciśnieniowo preparatem Wolmanit CX-8WB, który barwi je na zielono. Łaty, kontrłaty i świeże deski mamy już zaimpregnowane.
Przy zapytaniu napisz, gdzie drewno będzie pracować (dach, wiata, kontakt z murem), jak długo ma być chronione i czy prace zostaną zakryte. To pozwala dobrać rodzaj ochrony.
Zadzwoń albo napisz. Podamy aktualną cenę i dostępność. Sprawdź też projekt konstrukcji, bo bywają w nim wymagania dotyczące ochrony drewna, które trzeba spełnić.
