Drewno a ogień: odporność ogniowa i impregnacja ogniochronna

Reakcja na ogień i odporność ogniowa to dwie różne rzeczy

Przepisy rozróżniają dwa pojęcia, które w rozmowie często się mieszają.

• Reakcja na ogień opisuje, jak materiał zapala się i rozprzestrzenia płomień. Dotyczy powierzchni materiału. Skala europejska idzie od A1 (niepalny) do F. Zwykłe drewno konstrukcyjne mieści się zwykle w klasie D.
• Odporność ogniowa opisuje, jak długo cały element lub przegroda (ściana, strop, belka) wytrzymuje pożar: nośność (R), szczelność (E) i izolacyjność (I). Oznacza się ją np. R 30 albo REI 60, gdzie liczba to minuty.

Drewno ma więc słabą reakcję na ogień (zapala się łatwiej niż beton), ale może mieć dobrą odporność ogniową, bo to ona decyduje o tym, jak długo budynek stoi.

Dlaczego gruba belka długo nie zawodzi?

W pożarze drewno zwęgla się od powierzchni. Warstwa węgla słabo przewodzi ciepło i utrudnia dostęp tlenu, więc wnętrze belki pozostaje chłodne i zachowuje wytrzymałość. Szybkość zwęglania dla drewna iglastego jest znana i wynosi orientacyjnie około 0,7 mm na minutę.

Oznacza to, że przy pożarze trwającym 30 minut pożarowi „ubywa” z każdego boku belki mniej więcej 2 cm. Przy przekroju 140 × 140 mm zostaje wciąż nośny rdzeń, a cienka listwa 40 × 40 mm spłonęłaby prawie w całości. Projektant uwzględnia to w obliczeniach: do wymiarów nośnych dodaje warstwę, która się zwęgli.

Z tego samego powodu duże przekroje, takie jak drewno klejone BSH czy belki z drewna litego, zachowują się w pożarze lepiej niż cienkie elementy. Stal natomiast nagrzewa się szybko: przy 600 °C ma już tylko około połowy wytrzymałości i bez osłony może się nagle ugiąć.

Czym jest impregnacja ogniochronna?

To preparat, który zmniejsza palność drewna: po rozgrzaniu tworzy warstwę pianki lub wydziela substancje utrudniające zapłon. Dzieli się go na trzy rodzaje.

• wgłębne (solne): nasycają drewno, najczęściej w zakładzie, metodą zanurzeniową lub ciśnieniową,
• powierzchniowe: lakiery i farby ogniochronne, nakładane pędzlem lub natryskiem,
• okładziny: płyty (np. gipsowo-włóknowe) lub obudowa z wełny mineralnej, które fizycznie osłaniają drewno.

Preparat ma sens tylko wtedy, gdy ma dokument potwierdzający skuteczność: klasyfikację reakcji na ogień i zakres zastosowania (dla jakiego gatunku, grubości, ile warstw). Producent podaje też, jak często powłokę trzeba odnawiać. Lakiery ogniochronne bywają wrażliwe na wilgoć i słońce, więc na zewnątrz są trudniejsze niż we wnętrzu.

Kiedy impregnacja ogniochronna jest potrzebna?

• Gdy wynika to z projektu lub opinii rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, np. w budynkach użyteczności publicznej, na drogach ewakuacji, w garażach przy domu.
• Gdy drewno ma być widoczne, a przepisy wymagają ograniczonej palności powierzchni.
• Gdy zwykłe zwiększenie przekroju elementów (nadwymiar na zwęglenie) jest niewygodne lub niemożliwe.

Wymagania pożarowe zależą od rodzaju budynku, jego wysokości i liczby osób. Ostateczne wymagania pożarowe dla konkretnego budynku wskazuje projekt budowlany, a nie ogólny poradnik.

Co jeszcze poprawia bezpieczeństwo pożarowe?

• przekroje zwiększone o warstwę zwęglenia, wyliczone w projekcie,
• obudowa konstrukcji płytami lub izolacją niepalną,
• fazowanie krawędzi belek: zaokrąglone krawędzie zapalają się wolniej niż ostre,
• dobre uszczelnienie przepustów instalacyjnych, żeby ogień i dym nie przechodziły między pomieszczeniami,
• czujki dymu i tlenku węgla: działają tak samo w domu z drewna, jak i z cegły.

Warto pamiętać, że to, co się najczęściej pali w domu, to wyposażenie i instalacje, a nie sama konstrukcja.

Najczęstsze nieporozumienia

• Dom z drewna spali się szybciej niż z cegły. Przy tych samych wymaganiach projektowych konstrukcja drewniana może mieć taką samą odporność ogniową jak murowana. Różnica jest w zachowaniu: drewno traci przekrój stopniowo, w sposób, który da się policzyć.
• Impregnat ogniochronny sprawia, że drewno się nie pali. Zmniejsza zapalność i tempo rozprzestrzeniania płomienia, ale przy dłuższym pożarze drewno i tak się zwęgli.
• Pomalowanie belki dowolnym lakierem wystarczy. Tylko preparat z klasyfikacją, nałożony zgodnie z kartą techniczną (zużycie na metr kwadratowy, liczba warstw), daje deklarowany efekt.

Jeśli masz wątpliwości, czy dany element wymaga zabezpieczenia, zapytaj projektanta lub rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Co z naszym drewnem?

Drewno C24 mamy na składzie, a klejone BSH sprowadzamy na zamówienie. Jeśli projekt wymaga zabezpieczenia ogniochronnego, napisz o tym w zapytaniu albo zadzwoń.