Dach jętkowy: do jakiej rozpiętości, a kiedy płatwie lub wiązary
Dach krokwiowo-jętkowy stosuje się przykładowo przy rozpiętości do około 8 m. Przy szerszym budynku potrzebne są płatwie i słupy albo wiązary, które pokonują większą rozpiętość bez podpór pośrednich.
Czym jest dach jętkowy?
Dach jętkowy, czyli krokwiowo-jętkowy, składa się z par krokwi opartych na murłacie, czyli belce leżącej na szczycie ściany, oraz z jętek. Jętka to pozioma belka łącząca dwie krokwie, zwykle mniej więcej w połowie wysokości dachu albo nieco wyżej. Para krokwi z jętką tworzy sztywną ramę.
Dach nie ma płatwi ani słupów, więc pod nim zostaje wolna przestrzeń. To najprostsza więźba do domu z poddaszem użytkowym o niewielkiej szerokości.
Do jakiej rozpiętości wystarczy dach jętkowy?
Rozpiętość to odległość między ścianami nośnymi, na których opiera się dach. Przykładowe wartości, w literaturze podawane różnie:
| Konstrukcja | Orientacyjna rozpiętość | Podpory pośrednie |
|---|---|---|
| Dach krokwiowy (bez jętek) | do około 5–6 m | brak |
| Dach krokwiowo-jętkowy | do około 8 m | brak |
| Dach płatwiowo-kleszczowy | od około 8 m do kilkunastu m | płatwie na słupach lub ścianach |
| Wiązary prefabrykowane | od kilku do kilkudziesięciu m | zwykle brak |
To tylko rząd wielkości. Konkretną rozpiętość graniczną dla danego dachu określa konstruktor, bo zależy od przekroju krokwi, ich rozstawu, kąta dachu, strefy śniegowej i pokrycia.
Co wpływa na dopuszczalną rozpiętość?
- przekrój krokwi: grubsze i wyższe niosą więcej,
- rozstaw krokwi: im gęściej, tym mniejsze obciążenie jednej krokwi,
- kąt nachylenia: przy płaskim dachu rosną siły rozporowe, czyli parcie na ściany, i zwykle potrzebny jest większy przekrój,
- obciążenie śniegiem i ciężar pokrycia: dachówka ceramiczna wymusza mocniejszą konstrukcję niż blacha,
- klasa drewna: C24 jest mocniejsze niż C16,
- sposób oparcia na ścianach i wieniec: dach jętkowy wypycha ściany na boki, więc ściany muszą być związane wieńcem.
Kiedy potrzebne są płatwie?
Gdy budynek jest szerszy niż wystarcza jętka, krokwie podpiera się dodatkowo płatwiami, czyli poziomymi belkami leżącymi na słupach i ścianach wewnętrznych. Taka konstrukcja pokonuje większe rozpiętości, ale zabiera miejsce w środku: słupy i ściany muszą stać dokładnie tam, gdzie wynika z projektu.
Układ płatwi i słupów ma wpływ na plan poddasza, więc ustal go na etapie projektu domu, a nie podczas budowy.
Kiedy lepsze są wiązary?
- budynek jest szeroki, a pod dachem nie ma być ścian ani słupów,
- poddasze jest nieużytkowe albo ma użytkowe pomieszczenie w kształcie przewidzianym przez wiązar,
- zależy ci na krótkim czasie montażu i znanym koszcie,
- dach jest prosty: dwuspadowy lub o niewielu załamaniach.
Jeśli dach ma wiele lukarn, wykuszy i załamań, a poddasze ma być w pełni użytkowe, zwykle lepsza jest więźba tradycyjna lub CNC. Porównanie wszystkich trzech rozwiązań znajdziesz w artykule „Wiązary czy tradycyjna więźba dachowa?”.
Przekroje krokwi, jętek, płatwi i słupów podaje projekt konstrukcji. Do wyceny potrzebujemy zestawienia drewna, czyli listy elementów. Z samego projektu nie liczymy, ale w 95% projektów domów projektant przygotowuje gotowe zestawienie. Wyślij je nam, sprawdzimy, co jest dostępne, i podamy aktualną cenę.
Drewno na więźbę możemy przyciąć do zbliżonego wymiaru z materiału, który jest na placu (resztki zabierasz, bo ich nie odliczamy), albo zamówić około 6 tygodni wcześniej, docięte na wymiar. Wtedy opłata to 35 euro.
