Rodzaje więźby dachowej: krokwiowa, jętkowa, płatwiowo-kleszczowa
O rodzaju więźby decyduje przede wszystkim rozpiętość budynku i to, czy poddasze ma być użytkowe. Najprostsza jest więźba krokwiowa, przy większych domach stosuje się jętkową, a przy najszerszych płatwiowo-kleszczową.
Od czego zależy wybór więźby?
Więźba dachowa to drewniany szkielet dachu: niesie pokrycie, śnieg i wiatr i przekazuje je na ściany budynku. Jej rodzaj zależy od kilku rzeczy:
- rozpiętość: odległość między ścianami zewnętrznymi, na których oparty jest dach,
- kąt nachylenia połaci i kształt dachu (dwuspadowy, kopertowy, mansardowy),
- to, czy pod dachem będą ściany lub słupy wewnętrzne, na których można oprzeć konstrukcję,
- to, czy poddasze ma być użytkowe, czy tylko strychem,
- ciężar pokrycia: dachówka ceramiczna obciąża konstrukcję wyraźnie bardziej niż blachodachówka.
Rodzaj więźby wybiera konstruktor w projekcie. Poniższy opis pomaga zrozumieć, co jest w projekcie i dlaczego.
Więźba krokwiowa
Najprostsza konstrukcja: pary krokwi, czyli ukośnych belek, które opierają się dołem na murłacie (belce leżącej na szczycie ściany), a górą stykają się przy kalenicy. Nie ma w niej żadnych podpór pośrednich.
Krokwie rozpierają ściany na boki, dlatego więźbę krokwiową stosuje się przy niewielkich rozpiętościach, przykładowo do około 5–6 m, i przy dachach dość stromych. Ostateczny rodzaj więźby i jej zakres dobiera konstruktor na podstawie projektu. Spotyka się ją w garażach, wiatach, budynkach gospodarczych i małych domkach.
- zaleta: najmniej drewna i największa wolna przestrzeń pod dachem,
- wada: ograniczona rozpiętość i duże obciążenie ścian zewnętrznych.
Więźba krokwiowo-jętkowa
To więźba krokwiowa uzupełniona o jętki. Jętka to pozioma belka łącząca dwie krokwie mniej więcej w jednej trzeciej do połowy wysokości dachu. Usztywnia parę krokwi, zmniejsza ich ugięcie i ogranicza rozpieranie ścian.
Pozwala objąć większą rozpiętość, zwykle do około 7–8 m. Jętka może jednocześnie być belką stropową poddasza, więc ten typ często wybiera się przy małych i średnich domach z użytkowym poddaszem. Środek poddasza pozostaje wolny od słupów.
Więźba płatwiowo-kleszczowa
Przy większych domach krokwie są podparte płatwiami. Płatew to pozioma belka biegnąca wzdłuż dachu, równolegle do kalenicy. Spoczywa na słupach, które przekazują obciążenie na ściany wewnętrzne albo strop. Żeby połączyć krokwie ze słupami i zabezpieczyć konstrukcję przed przesuwaniem, dokłada się kleszcze, czyli dwie deski przybite do krokwi i słupów z obu stron.
Taka więźba sprawdza się od rozpiętości około 8 m, także przy kilkunastu metrach, i przy dużych, ciężkich dachach. Daje bardzo sztywną konstrukcję. Słupy i podpory zajmują jednak miejsce na poddaszu, dlatego w projekcie ustawia się je tak, żeby pasowały do podziału pomieszczeń.
Więźba wieszakowa, mieszana i prefabrykowana
- Więźba wieszakowa: krokwie są częściowo „zawieszone” na pionowych wieszarach, co pozwala objąć dużą rozpiętość bez słupów pod płatwiami.
- Konstrukcja mieszana: połączenie rozwiązań w jednym dachu, np. w dachu mansardowym (łamanym) lub przy skomplikowanych bryłach z lukarnami.
- Wiązary prefabrykowane: kratownice robione w zakładzie, zamiast tradycyjnej ciesielki. Ich różnicę opisujemy w osobnym artykule „Wiązary czy tradycyjna więźba dachowa?”.
Porównanie w tabeli
| Cecha | Krokwiowa | Jętkowa | Płatwiowo-kleszczowa |
|---|---|---|---|
| Typowa rozpiętość | do ok. 5–6 m | do ok. 7–8 m | od ok. 8 m wzwyż |
| Podpory wewnętrzne | brak | brak | słupy pod płatwiami |
| Zużycie drewna | najmniejsze | średnie | największe |
| Poddasze użytkowe | bardzo wolne wnętrze | wolne, jętka jako strop | słupy trzeba uwzględnić w układzie |
| Typowe budynki | wiaty, garaże, domki | małe i średnie domy | duże domy, ciężkie pokrycia |
Co dalej?
Rodzaj więźby jest zapisany w projekcie budynku. Jeśli go zmieniasz, np. chcesz ominąć słupy na poddaszu, potrzebna jest zgoda projektanta i nowe obliczenia. Gdy masz listę elementów więźby (zestawienie z projektu), wyślij ją do nas e-mailem. Drewno tniemy do zbliżonego wymiaru z tego, co jest na placu. Resztki zabierasz, bo ich nie odliczamy. Drewno docięte dokładnie na wymiar zamawia się ok. 6 tygodni wcześniej, opłata to 35 euro. Drewno możemy też zaimpregnować na zamówienie. Zadzwoń albo napisz: podamy aktualną cenę i dostępność.
